Posted in English7

Tatev Monastery, Armenia

Tatev Monastery, Armenia

Tatev Monastery, a jewel of medieval Armenian architecture, was built between the 9th and 13th centuries. It’s nestled in the rugged terrain of the historic Syunik region, right on the steep banks of the Vorotan River. Despite its remote location, enthusiasts of unique historical sites go to great lengths to witness this architectural marvel.

The Tatev Monastery sits in the historic Syunik region, near a village that shares its name, perched on the high, right bank of the Vorotan River. This location is not just historically significant but also scenically stunning. Close to the monastery is the «Wings of Tatev,» the world’s longest reversible cableway, which stretches over 6 kilometers. This engineering marvel is a major draw for visitors, offering breathtaking views of the Vorotan River valley.

Getting there is an adventure. You’ll descend into a 500-meter canyon, take a moment at the natural Devil’s Bridge near some warm mineral springs, and then make your way up a winding mountain road. As you turn the bends, the monastery emerges like a mighty fortress on a cliff.

Strategically placed, Tatev served as both a religious and political hub of the Syunik principality. It was also home to the Metropolitan of Syunik and controlled extensive lands and workshops, with many villages paying tribute to it. The monastery saw a golden age in the 13th and 14th centuries, during which it housed the Tatev University, a major center for philosophical and scientific thought.

Tatev Monastery, Armenia
Tatev Monastery, Armenia
Tatev Monastery, Armenia

The name Tatev is derived from Saint Eustathius (Eustathios-Statevos-Tatev), a disciple of Apostle Thaddeus who was martyred in the region. The name translates from Old Armenian as «give wings,» fitting for a monastery perched so high it seems to reach for the sky.

History

The Tatev Monastery was established in the 9th century, with its dedication attended by notable figures including King Smbat I Bagratuni and several catholicoses. Initially, it thrived, benefiting from substantial land donations from various patrons.

The Tatev Monastery faced numerous challenges throughout its history. In 1138, a major earthquake inflicted significant damage, destroying the dome of the Church of Saints Peter and Paul (Surb Pogos-Petros) and severely damaging the Church of Saint Gregory the Illuminator. Worse devastation followed in 1170 when the Syunik kingdom was ravaged by a brutal raid by Seljuk Turks. This raid not only led to the plundering of the monastery’s treasures but also the slaughter of many of its monks. The attackers also destroyed over 10,000 manuscripts housed in the Tatev library, a loss of immense cultural and historical significance.

This period of decline lasted nearly a century until princes Smbat and Tarsaich Orbelyan spearheaded efforts to restore the monastery in 1261. This restoration marked the beginning of a renaissance for Tatev, which by the 13th and 14th centuries had risen to prominence again. It became a political and spiritual powerhouse in the region, hosting the Tatev University, which was a beacon of medieval philosophical and scientific thought. The university and the monastery’s seminary attracted scholars from across Armenia, turning Tatev into a crucial center of learning and culture.

Tatev Monastery, Armenia
Tatev Monastery, Armenia
Tatev Monastery, Armenia

Today

Today, the Tatev Monastery stands proudly restored to its ancient majesty. The complex is anchored by the Church of Saints Peter and Paul, the largest and central structure, which impressively grows out of the stone base, lending a monumental quality to the ensemble. The architecture blends archaic elements with modern nuances, particularly visible in the cathedral’s high, umbrella-vaulted dome adorned with external reliefs that capture human faces and serpentine figures.

Adjacent to this is the Church of Saint Gregory the Illuminator, constructed in 848 by Prince Pilipos of Syunik, who also donated the surrounding village to the monastery. This church is connected to the south side of the main cathedral and adds to the historical depth of the site.

The «Gavazan» monument, a unique architectural and engineering masterpiece, stands in the courtyard near the living quarters. This eight-sided pillar, which is about 8 meters tall and built from small stones, is capped with a beautifully ornamented cornice topped by a khachkar. Designed to sway slightly with the wind, it showcases the sophisticated engineering skills of medieval Armenia.

Tatev Monastery, Armenia
Tatev Monastery, Armenia
Tatev Monastery, Armenia

Another noteworthy structure is the Church of Holy Astvatsatsin, built over an ancient monastic tomb in 1087. This church, a small domed hall with niches, follows the traditional Armenian practice of building religious structures over burial sites, reflecting an early medieval custom.

The monastic complex also includes the abbot’s quarters, a bell tower, and a vaulted dining hall with a kitchen, alongside storerooms and both living and service areas, constructed in the 17th and 18th centuries. These additions contribute to the functional and historical fabric of the monastery.

Visitors to Tatev today are transported into an atmosphere of sacred mystery and architectural splendor. The monastery’s location on a cliff provides stunning views of the surrounding mountains and the deep Vorotan River gorge below. The combination of natural beauty, architectural innovation, and rich history makes Tatev a profound destination for both pilgrims and tourists alike.

Posted in Կենսաբ 7

Կենսաբանություն

  1. Ձկների ի՞նչ տեսակներ են հանդիպում Հայստանում։
    Սևանի իշխանը, Կարմրախայտը, Սիգը, Սևանի կողակը, Ծածանը։
  2. Նկարագրել ձկների արտաքին կառուցվածքը
    Ձկների մարմինը մեկ ամբողջություն է, այնուհանդերձ կազմված է սահուն հաջորդող երեք բաժիններից՝
    1. Գլուխ. սահմանազատվում է իրանից խռիկային կափարիչներով: Գլուխը իր վրա կրում է տեսողական զգայարանը՝ աչքը, քթանցքը, որում բացվում է հոտառական նյարդը, ծնոտներով ձևավորվող օրգանը՝ բերանը, խռիկային կափարիչները, որոնք պաշտպանում են խռիկները:
    2. Իրան. սահմանազատվում է պոչից հետանցքով: Պարունակում է հիմնական ներքին օրգանները:
    3. Պոչ. ձկների տեղաշարժման կարևորագույն և մկանուտ օրգաններից է: Բոլոր ձկները տեղաշարժվում են լողակներով: Լողակները կազմված են ոսկրային ճառագայթներից և դրանք պատող մաշկաթաղանթից:
  3. Լողակները ի՞նչ դեր են կատարում ձկների կյանքում
    Հնարավորություն է տալիս նրանց տեղաշարժվել։
  4. Ի՞նչ է լողափամփուշտը
    Լողափամփուշտը թափանցիկ երկարավուն արծաթափայլ պարկ է ձկան մարմնում, որ օդով լցվելու և դատարկվելու միջոցով հնարավոր է դարձնում ջրի մեջ խորասուզվելն ու վեր բարձրանալը։
Posted in Ֆիզիկա 7

§33. Գազի ճնշումը:

1. Ինչո՞վ է պայմանավորված գազի «ինքնակամ» ընդարձակումը:
Արտաքին ազդեցությունների բացակայության պատճառով գազն ինքն իրեն շարունակ ընդարձակվում է։

2. Ինչու՞ են գազերը ճնշում գործադրում անոթի պատերին:

Գազի ճնշումն անոթի պատերի (և դազի մեջ գտնվող մարմնի) վրա պայմանավորված է գազի մոլեկուլների հարվածներով։ Ոսումնասիությունների ցույց են տալիս, որ գազը նույն մեծության ճնշում է գործադրում բոլոր ուղղություններով։

3. Նկարագրեք 83-րդ նկարում պատկերված փորձը և պատասխանեք հետևյալ հարցերին.

Առաջինում երբ ծավալը փոքրանում է, մոլեկուլների բախումները հաճախանում են՝ մեծացնելով ճնշումը։ Իսկ երկրորդում թաղանքը հավասարաչափ ուռում է, այսինք՝ ճնշումը նույնն է բոլոր ուղղություններով։

փորձի ո՞ր արդյունքն է մեզ համոզում, որ՝ ա. գազի ճնշումն անոթի պատերին ստեղծ-վում է պատերին մոլեկուլների հարվածների շնորհիվ. բ. գազը միատեսակ ճնշում է գործադրում անոթի պատերին: 

4. Նկարագրեք թաղանթավոր մանոմետրի կառուցվածքը: Ինչպե՞ս է այն աշխատում:
Թաղանթավոր մանոմետրը ճնշումը չափում է թաղանթի ձևափոխմամբ։

5. Սրվակը, որի բերանն ամուր փակված է ռետինե խցանով, դրեք օդահան պոմպի զանգի տակ: Զանգի ներսից օդը հանելիս խցանը դուրս է թռչում սրվակից: Ինչու՞:

Դրսում ճմշումը նվազում է, իսկ ներսում մնում է նույնը, ու խցանը դուրս է թռչում։

Posted in Հայոց լեզու 7

Ուղղագրական աշխատանքներ

Բաց թողած տեղերում լրացրու բ, պ, փ և ստուգիր ուղղագրական բառարանով:

1.ոսկեծուփ, աղբաման, աղբյուր, ամբարիշտ, վերամբարձ, ամենասուրբ, ամպհովանի, ամրակոփ, անխաբ, անխափան, ապշել, ապստամբել, արբենալ, ափսե, ափսոսալ, բամբ, բամբասել, բամփել, բորբ:

2. Գաբրիել, գամփռ, գինարբուք, գիպս, գոմաղբ, գռփել, գրաբար, դարբին, Աբխազիա, աղբանոց, Արփինե, դարպաս, դափնեպսակ, եղբայր, երբ, երբեմն, երբևիցե, երեսսրբիչ, երկնահուպ, երփներանգ, զամբիկ

3. ըմբշամարտիկ, ընդհուպ, թափառաշրջիկ, թափք, թմբլիկ, թմբկաթաղանթ, թպրտալ, թրմփալ, թփթփացնել, թփուտ, ժայռակոփ, իբրև, լեփ-լեցուն, լիրբ, խաբեբա, խա.կանք, խարխափել, խծբծանք, նրբանցք

4. նրբիրան, ողբերգություն, սրբապատկեր, աղբարկղ, դափնեվարդ, երբեմնի, երբևէ, խոպան, երփներանգ, թափթփել, խաբել, խոփ, ծոպավոր, Ծոփք, ծպտուն, կառափնարան, կոպ

5. կոփվել, Հակոբ, համբակ, Համբարձում, համբերություն, համբույր, հապճեպ, հարբեցող, հարբուխ, հափշտակել, հենացուպ, հպանցիկ, Հռիփսիմե, հուսախաբ, ձերբազատվել, ճամփորդ, ճեպընթաց, ճողոպրել

6. նրբաճաշակ, շերեփուկ, ողբանվագ, հապշտապ, ձերբակալել, ճամպրուկ, ճեփ-ճերմակ, նրբակազմ, նրբանկատ, շեփորահար, սիբեխ, ողբերգակ

Posted in ուսումնական նախագիծ, տեխնոլոգիա

Իմ բլոգի Qr-ը՝ ներքևում։

Սկզբում խոսել են QR կոդերի մասին․ ինչի համար են դրանք պետք, որտեղ են օգտագործվում, ոնց են դրանք ստեղծվում։ Հետո ուսումնասիրել եմ QR կոդեր սարքելու հարմար հարթակներ, ընտրել ենք մեր հավանած կայքը և պատրաստել ենք մեր բլոգների QR կոդերը մեր նախընտրած ձևավորմամբ։

QR կոդեր կարող եք պատրաստել, օգտվելով այս կայքերից․

Posted in Գրակ 7

Ռուբայաթ

1․ Համացանցի օգնությամբ պարզի՛ր, թե ինչ է «ռուբայաթը»։
Ռուբայաթը նշանակում է քառյակ։

2․ Ընտրի՛ր 3-4 ռուբայաթ, բացատրիր՛ր անծանոթ բառերը, բլոգումդ վերլուծի՛ր, անգի՛ր սովորիր։

Posted in Կենսաբ 7

Միջատների բազմացումը և զարգացումը

  1. Ի՞նչ  բնորոշ հատկանիշներ ունեն հոդվածոտանիների տիպի ներկայացուցիչները։
    Հոկվածոտանիները երկկողմանի համաչափությամբ, հատվածավորված վերջույթներով և խիտինային ամուր ծածկույթով պատված հատվածավոր կենդանիներ են:
  2. Ի՞նչ կառուցվածք ունի միջատների շնչառական համակարգը։
    Միջատների շնչառությունը կատարվում է մարմնի կողքերին բացվող շնչանցքերի և նրանց միացած ճյուղավորված տրախեաների օգնությամբ։ Օդը տրախեաների մեջ է մտնում և դուրս գալիս փորիկի պար-բերական կծկումների շնորհիվ: Միջատների շնչառական համակարգի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ բջիջներին
  3. Ի՞նչ կառուցվածք ունի միջատների աչքերը։
    Միջատներն ունեն մեկ զույգ բարդ աչքերը։ Որոշ միջատներ, օրինակ՝ ճանճերը, մեղուները, բացի բարդ աչքերից, ունեն նաև պարզ աչքեր:
  4. Ինչպե՞ս է ընթանում միջնատների թերի կերպարնափոխությունը։
    Թերի կերպարանափոխություն. Թրթուրը արտաքինորեն շատ նման է հասուն միջատին, սակայն տարբերվում է չափսերով: Այսպիսով, միայն մի քանի մաշկափոխությունից հետո այն վերածվում է հասուն միջատի:
  5. Ինչպե՞ս է ընթանում Միջատների լրիվ կերպարանափոխությունը։
    Լրիվ կերպարանափոխությամբ զարգացման ընթացքում միջատների նմանությունը օղակավոր որդերին՝ հուշում է նրանց ազգակցական կապի մասին: Լրիվ կերպարանափոխությամբ միջատները արագ տարածվել են, քանի որ ունեն միջավայրին հարմարվելու և այն իրենց զարգացմանը ծառայեցնելու ավելի մեծ հնարավորություններ։
Posted in Հանրահաշիվ 7

Դաս 11 — Բազմանդամի վերլուծումը արտադրիչների

  1. Ընդհանուր արտադրիչը փակագծերին դուրս բերման եղանակ

օր․ 2ab-3ac+a2 = a(2b-3c+a)

2․ Կրճատ բազմապատկման բանաձևերի կիրառություն

օր․ 49x4-16y6=(7x2)2-(4y3)2=(7x2-4y3)(7x2+4y3)

3. Լրիվ քառակուսու առանձնացում

x2+2x-8=x2+2×1+12-12-8=(x+1)2-9=((x+1)-3)((x+1)+3)=(x-2)(x+4)

4․ Խմբավորման եղանակ

2ax+2ay+3bx+3by=2a(x+y)+3b(x+y)=(x+y)(2a+3b)

Առաջադրանքներ

  1. Երկանդամը վերլուծել արտադրիչների
    • ա) x²+2x=x(x+2)
    • բ) 4x²+2*(2x2+x)
    • գ) 4-8x²=4(1-2x2)
    • դ) 4+6x²=2(2+3x2)
    • ե) 15+3x=3(5+x)
    • զ) -3+12x=3(-1+4x)
  2. Ընդհանուր բաղադրիչը դուրդ բերել փակագծերից
    • ա) ax+bx=x(a+b)
    • բ) am-ank=a(m+nk)
    • գ) x²y+xy²=xy(x+y)
    • դ) p²q³-p³q=pq(q+p)
    • ե) a²bc+ab²c+abc²=abc(ab+c)
    • զ) x²y²z³-xy³z²+x⁴y³z⁵=x(y+z2)
    • է) 2mn³-4m²n-6m²n³=
    • ը) 6p⁴q³+8p²q³-10p³q²
    • թ) a²-4a⁴+5a⁵
    • ժ) 3x²-x⁶+2x⁸
  3. 3a³-1/2a²+1/3-1/6 բազմանդամում փակագծերից դուրս բերել նշված արտադրիչը
    • ա) 1/6
    • բ) 1/3
    • գ) -1/2
    • դ) -2
  4. Արտահայտությունը ներկայացրեք արտադրյալի տեսքով
    • ա) a(m+n)+(2m+2n)
    • բ) (3x+3y)-(ax+ay)
    • գ) (ma-mb)+(a-b)
    • դ) (ap-aq)-(bp-bq)
    • ե) (3x-6y)-(2y-x)
    • զ) (ax-bx)+(3b-3a)
  5. Վերլուծեք արտադրիչների
    • ա) (x+y)+(x+y)²+(x+y³)
    • բ) (3a-9b)-(a-3b)²+(12b-4a)
    • գ) (-2m-8n)-(am+4an)+(5bm+20bn)
    • դ) (4x-y)²-(y-4x)-(20x-5y)
  6. Արտահայտությունը ներկայացրեք բազմանդամի արտադրյալի տեսքով
    • ա) 2a+2b+ax+bx
    • բ) ax-ay+3x-3y
    • գ) m²-mn+am-an
    • դ) 5a+5b-ax-bx
    • ե) ax-ya+x-y
    • զ) m²-mn-2n+2m
    • է) a³+5a²+5a+25
    • ը) x⁴-3x³+3x²-9x
  7. Բազմանդամը վերլուծել արտադրիչների՝ առանձնացնելով լրիվ քառակուսի
    • ա) a²-8a+15
    • բ) x⁴-4b
    • գ) x²-2xy-3y²
    • դ) m²+7m+10
    • ե) p²-5p+6
    • զ) 3m²+27m+54
    • է) x²+x-12
    • ը) a²+6a+8
    • թ) x²-x-12
  8. Բազմանդամը վերլուծել արտադրիչների
    • ա) 9x-6x²+x³
    • բ) 36x+12x²+x³
    • գ) 25x-10x²+x³
    • դ) x²-12x+35
    • ե) x²-6x+8
    • զ) x²-11x+10
    • է) x⁸+x⁴+1
    • ը) x⁸-5x⁴+4
    • թ) x⁸+x⁴+1
    • ժ) x³-3x²+3x+7
    • ի) x³+3x²+3x-26
    • լ) x³+3x²+3x-7
Posted in Հայոց լեզու 7

Գործնական քերականության առաջադրանքներ

2.Տեքստի ածականներն ըստ անհրածեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի (օգտվի՛ր ավելի առավել, պակաս,նվազ, ամենից բառերից ու ամենա-, (ա) գույն մասնիկներից):

  1. Հոմանիշների հինգ զույգ առանձնացրո՛ւ. ընչազուրկ, հերսոտ, ընչաքաղց, ընթացիկ, սրընթաց, անընկճելի, արագընթաց, անկոտրում, դյուրաթեք, դյուցազնական, դյուրաբեկ, ճկուն, աղքատ, հերոսական:
    ընչազուրկ-ընչաքաղց
    անընկճելի-անկոտրում
    դյուրաթեք-դյուրաբեկ
    սրընթաց-արագընթաց
    դյուցազնական-հերոսական

Գիտությանը հայտնի շնաձկների 250 տեսակներից ամենախոշորը կետաշնաձուկն է, որը կարող է մինչև 15 մ երկարություն ունենալ: Սպիտակ վիթխարի շնաձուկը փոքր է, կարող է ունենալ մինչև 11 մ երկարություն: Բայց դրա փոխարեն նա սարսափելի է: Երրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շնաձկերի դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցներ բացահայտելու համար քիմիական ավելի քան 70 միացություն փորձարկվեց: Արդյունավետը քացախաթթվային  պղինձ պարունակող միացությունն էր. դրանով թունավորված շնաձուկն էլ չի հետաքրքրվում կերով: Բայց ատլանտյան շնաձկների վրա փոձարկված միջոցները արդյունավետ եղան խաղաղօվկիանոսյան տեսակների դեմ օգտագործելիս (շնաձկների մի քանի տեսակների վրա դրանք ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չունեցան):

3. Տրված բառերից նոր բառեր կազմի՛ր ական կամ ային ածանցներով:

Օրինակ՝

մանուկ — մանկական

Լեռնային, քաղաքային, անձրևային, բարեկամական, շնային, անձ(ն)նական, զինվորական, ցամաքային ծնունդային, տնական, անապատային, դևային, դյուցազնական, աղաչ(ել)ագին, հրեշտականյին, ստրկական, պետական,, տոհմային, հանրապետական, խորհուրդավոր: